این روزها دورکاری خیلی رایج شده، اما برخلاف تصور خیلیها، دورکاری کاملاً قانونی و ضابطهمند است و خارج از چارچوب قانون کار محسوب نمیشود.
قانون کار ایران «محل انجام کار» را ملاک نمیداند؛ نوع رابطه کاری مهم است. اگر رابطه کارگری–کارفرمایی وجود داشته باشد، دورکار هم مثل هر کارمند دیگری از حقوق قانونی برخوردار است.
بهطور خلاصه، دورکاری زمانی قانونی و امن است که این موارد رعایت شود:
- ✔️ وجود رابطه کاری مشخص بین کارگر و کارفرما
- ✔️ قرارداد شفاف (ترجیحاً مکتوب)
- ✔️ تعیین وظایف، ساعات کار و نحوه ارزیابی
- ✔️ پرداخت حقوق مطابق قانون کار
- ✔️ بیمه شدن نزد تأمین اجتماعی
مشکل از جایی شروع میشود که دورکاری بدون قرارداد، بدون بیمه یا با توافقهای مبهم انجام میشود؛ نه از خودِ دورکاری.
در این صفحه چه میخوانید
دورکاری چیست؟
دورکاری یعنی انجام وظایف شغلی خارج از محل فیزیکی کارفرما مثلاً از خانه یا هر مکان دیگری در حالی که رابطه کاری بین کارگر و کارفرما همچنان برقرار است. در دورکاری، فرد برای یک کارفرمای مشخص کار میکند، دستور کار میگیرد، حقوق دریافت میکند و پاسخگوی تعهدات شغلی خود است؛ فقط محل انجام کار تغییر کرده است.
برخلاف تصور رایج، دورکاری در قانون کار ایران نادیده گرفته نشده و غیرقانونی هم نیست. قانون کار، «محل انجام کار» را معیار اصلی نمیداند؛ بلکه وجود رابطه کارگری–کارفرمایی را ملاک شمول قانون قرار میدهد. بنابراین اگر این رابطه برقرار باشد، دورکار هم مشمول قانون کار، حداقل حقوق، بیمه و سایر مزایای قانونی است.
☝️نکته مهم اینجاست که دورکاری با فریلنسری تفاوت دارد. فریلنسر معمولاً برای چند کارفرما بهصورت پروژهای کار میکند و رابطه استخدامی مستمر ندارد؛ اما دورکار، کارمند یک مجموعه مشخص است و همان تعهدات و حقوق یک کارمند حضوری را دارد فقط دفتر کارش جای دیگری است.
📌 اگر کارتان دورکاری است اما کارفرما دارید، وظایف مشخص دارید و حقوق ثابت میگیرید، قانون کار از شما حمایت میکند؛ حتی اگر هرگز پا به شرکت نگذاشته باشید.
آیا دورکار مشمول قانون کار است؟
پاسخ کوتاه و روشن این است: بله.
اگر بین شما و کارفرما رابطه کارگری–کارفرمایی وجود داشته باشد، دورکاری هیچ تفاوتی با کار حضوری از نظر قانون کار ندارد. اینکه کار را از خانه انجام میدهید یا از دفتر شرکت، برای قانون تعیینکننده نیست؛ نوع رابطه کاری مهم است، نه محل انجام کار.
به زبان ساده، اگر برای یک کارفرمای مشخص کار میکنید، وظایف مشخص دارید و بابت آن حقوق میگیرید، قانون کار شما را به رسمیت میشناسد و از شما حمایت میکند.
در این شرایط، دورکار از نظر قانونی شامل همین حقوق و مزایا میشود:
- حقوق و دستمزد: حداقل حقوق و پرداخت منظم طبق قانون کار
- ساعت کار: رعایت سقف ساعات کار قانونی، حتی در دورکاری
- مرخصی: مرخصی استحقاقی، تعطیلات رسمی و مرخصی استعلاجی
- اضافهکاری: پرداخت اضافهکاری در صورت انجام کار مازاد بر ساعات قانونی
📌 دورکاری به معنی چشمپوشی از حقوق قانونی نیست؛ اگر رابطه کاری برقرار است، قانون کار پشت شماست.
حقوق دورکاران طبق قانون کار ایران
دورکاری به معنی «کمتر شدن حق و حقوق» نیست. اگر رابطه کاری برقرار باشد، قانون کار تفاوتی بین کار حضوری و دورکاری قائل نمیشود. در ادامه، مهمترین حقوق دورکاران را به زبان ساده و بدون پیچیدگی میخوانید:
حداقل حقوق دورکاران
دورکاران مشمول حداقل حقوق مصوب قانون کار هستند و کارفرما نمیتواند به بهانه دورکاری، حقوقی کمتر از حداقل قانونی پرداخت کند. این موضوع شامل پایه حقوق، مزایای ثابت و پرداخت منظم دستمزد میشود.
📌 محل انجام کار تغییر کرده، اما حق دریافت حداقل دستمزد تغییری نمیکند.
ساعت کار و اضافهکاری در دورکاری
در دورکاری هم ساعت کار قانونی ملاک است. کارفرما موظف است حدود ساعات کاری را مشخص کند و اگر کار بیش از این ساعات انجام شود، مشمول اضافهکاری با پرداخت قانونی خواهد بود.
نکته مهم این است که دورکاری نباید به «کار بیپایان» تبدیل شود؛ شفاف بودن ساعت کار، هم به نفع کارفرماست هم دورکار.
مرخصی، تعطیلات و مأموریت
دورکاران نیز از مرخصی استحقاقی، تعطیلات رسمی و مرخصی استعلاجی برخوردارند. دورکاری باعث حذف یا کاهش مرخصی نمیشود. حتی اگر محل کار ثابت نباشد، حق استراحت و زمان بازیابی نیرو همچنان پابرجاست.
📌 دورکاری به معنای در دسترس بودن همیشگی نیست.
ارزیابی عملکرد در دورکاری
در دورکاری، تمرکز ارزیابی باید روی خروجی و نتیجه کار باشد، نه صرفاً حضور آنلاین یا ساعات اتصال. تعیین شاخصهای شفاف عملکرد (KPI)، گزارشدهی منظم و توافق روشن بین طرفین، بهترین راه برای جلوگیری از سوءتفاهم و فشارهای غیرمنطقی است. این رویکرد هم با روح قانون کار سازگارتر است و هم با واقعیت دنیای دورکاری امروز.
قرارداد دورکاری چگونه باید تنظیم شود؟
قرارداد دورکاری شاید ساده به نظر برسد، اما در عمل مهمترین نقطه اختلاف میان دورکار و کارفرماست. خیلی از مشکلات حقوقی دورکاری نه بهخاطر خودِ کار، بلکه بهدلیل نداشتن قرارداد شفاف یا توافقهای مبهم به وجود میآید.
آیا قرارداد دورکاری الزامی است؟
قانون کار الزام مشخصی برای عنوان «قرارداد دورکاری» ندارد، اما اگر رابطه کارگری–کارفرمایی وجود دارد، داشتن قرارداد—بهویژه قرارداد مکتوب—بهشدت توصیه میشود. قرارداد، چارچوب حقوق و تعهدات دو طرف را مشخص میکند و جلوی سوءتفاهمهای بعدی را میگیرد.
قرارداد شفاهی یا کتبی؟
از نظر قانونی، قرارداد شفاهی هم معتبر است؛ اما در دورکاری، اثبات توافقهای شفاهی بسیار دشوار میشود. تجربه نشان داده در اختلافات کاری، قرارداد کتبی مهمترین پشتوانه دورکار است.
چرا قرارداد مکتوب اهمیت دارد؟
قرارداد مکتوب باید بهروشنی درباره مواردی مثل نوع همکاری، ساعات کار، نحوه پرداخت، بیمه، ارزیابی عملکرد و شرایط فسخ صحبت کند. شفافیت در این موارد، هم امنیت شغلی دورکار را بالا میبرد و هم خیال کارفرما را راحتتر میکند.
📌 ما در مقاله جداگانه «قرارداد دورکاری» بهصورت کامل به بندها، نکات حقوقی و حتی نمونه قرارداد آماده میپردازیم تا اگر دورکار یا کارفرما هستید، با خیال راحت قرارداد ببندید.
بیمه دورکاران چگونه محاسبه میشود؟
بیمه یکی از اصلیترین دغدغههای دورکاران است؛ مخصوصاً وقتی محل کار «خانه» است و نه شرکت. اما نکته مهم اینجاست که دورکاری بهخودیخود باعث حذف بیمه نمیشود.
بیمه دورکاران اجباری است یا نه؟
اگر رابطه کارگری–کارفرمایی وجود داشته باشد، بیمه دورکار الزامی است. در این حالت، دورکار از نظر قانون تفاوتی با کارمند حضوری ندارد و باید تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار بگیرد.
مسئول پرداخت حق بیمه چه کسی است؟
مسئولیت اصلی پرداخت حق بیمه بر عهده کارفرماست؛ درست مثل سایر کارکنان. سهم کارگر و کارفرما طبق قانون مشخص است و دورکاری این مسئولیت را تغییر نمیدهد.
تفاوت دورکار و فریلنسر از نظر بیمه
دورکار کارمند یک مجموعه مشخص است و بیمه او باید توسط کارفرما رد شود. اما فریلنسر معمولاً رابطه استخدامی مستمر ندارد و اگر بخواهد بیمه باشد، باید از مسیرهایی مثل بیمه اختیاری یا مشاغل آزاد اقدام کند. اشتباه گرفتن این دو با هم، یکی از دلایل اصلی قطع شدن بیمه بسیاری از دورکاران است.
برای اطلاعات بیشتر در مورد بیمه تامین اجتماعی مطالعه مطالب زیر را پیشنهاد میکنیم:
- 🔗 سابقه بیمه چیست؟
- 🔗آموزش استعلام سابقه بیمه تأمین اجتماعی
- 🔗سیر تا پیاز بیمه اختیاری تأمین اجتماعی + محاسبهگر آنلاین مستمری ۱۴۰۴
📌 در مطلبی تخصصی «بیمه دورکاران» بهصورت کامل درباره نحوه محاسبه حق بیمه، تعهدات کارفرما و راهحلهای قانونی برای دورکاران صحبت خواهیم کرد.
تفاوت دورکاری، کار پارهوقت و فریلنسری چیست؟
خیلی وقتها کارفرما یا حتی خودِ فرد شاغل، این سه مدل کاری را یکی میدانند؛ در حالی که از نظر قانونی، تفاوت آنها میتواند روی حقوق، بیمه و امنیت شغلی تأثیر جدی بگذارد. اگر این تفاوتها درست شناخته نشود، ممکن است ناخواسته از حقوحقوق خودتان بگذرید.
برای اینکه تصویر روشنتری داشته باشید، این مقایسه ساده میتواند کمککننده باشد:
| نوع همکاری | رابطه استخدامی | بیمه | قرارداد | قانون حاکم |
|---|---|---|---|---|
| دورکاری | دارد (کارگر–کارفرما) | اجباری | بهتر است مکتوب باشد | قانون کار |
| کار پارهوقت | دارد (ساعت کمتر) | اجباری | معمولاً مکتوب | قانون کار |
| فریلنسری | ندارد (پروژهای) | اجباری نیست | توافقی / پروژهای | قانون مدنی |
📌 نکته خیلی مهم:
دورکاری و پارهوقت هر دو شکلهایی از کارگری مشمول قانون کار هستند؛ تفاوتشان فقط در محل یا ساعت انجام کار است. اما فریلنسری اساساً رابطه استخدامی ایجاد نمیکند و به همین دلیل، حمایتهای قانون کار (مثل بیمه اجباری یا حداقل حقوق) را ندارد.
بسیاری از مشکلات زمانی به وجود میآید که یک همکاری در عمل «دورکاری» است، اما روی کاغذ بهعنوان «فریلنسری» تعریف میشود. نتیجهاش معمولاً از دست رفتن بیمه، مرخصی و امنیت شغلی است؛ بدون اینکه فرد در ابتدا متوجه این تفاوت شده باشد.
📌 اگر برای یک کارفرمای مشخص، بهصورت مستمر کار میکنید و دستور کار میگیرید، احتمالاً دورکار هستید؛ نه فریلنسر. همین تفاوت ساده میتواند جلوی خیلی از دردسرهای بعدی را بگیرد.
من واقعاً دورکارم یا فریلنسر؟
با چند سؤال کوتاه، وضعیت همکاریتان را بررسی کنید و ببینید احتمالاً «دورکار» هستید یا «فریلنسر». کافی است گزینهها را انتخاب کنید؛ ابزار بر اساس پاسخها، نتیجه و پیشنهادهای کاربردی را نمایش میدهد.
دورکاری قانونی است، اما…
دورکاری خارج از چارچوب قانون نیست و قرار هم نیست با آن احساس ناامنی کنید. آنچه دورکاری را پرریسک میکند، خودِ دورکاری نیست؛ ناآگاهی و توافقهای مبهم است. وقتی نوع همکاری روشن باشد، قرارداد شفاف نوشته شود و وضعیت بیمه مشخص باشد، دورکاری میتواند یک شکل سالم، قانونی و پایدار از اشتغال باشد.
اگر دورکار هستید، دانستن حقوحقوقتان به شما کمک میکند با خیال راحتتری کار کنید. اگر کارفرما هستید، شفافیت در قرارداد و انتظارات، هم از اختلاف جلوگیری میکند و هم همکاری بلندمدتتری میسازد. در هر دو حالت، آگاهی بهترین ابزار شماست.
اگر تجربهای از دورکاری دارید خوب یا پرچالش در بخش دیدگاهها بنویسید.
📌 دورکار هستید یا کارفرما؟ بزرگترین چالش شما در همکاریهای دورکاری چه بوده؟
و اگر بهدنبال فرصتهای دورکاری قانونی و شفاف هستید، میتوانید آگهیهای دورکاری را در سایت کاریابی جویاکار جستوجو کنید؛ جایی که تمرکز روی فرصتهای واقعی، قابل اعتماد و متناسب با بازار کار امروز است.
شاید شغل بعدیتان همانجایی باشد که هم دورکار است، هم قانونمند.
