اگر دنبال نمونه قرارداد دورکاری هستید، لازم نیست بین چند تا سایت بگردید. با ابزار زیر، فقط اطلاعات طرفین، مدت، ساعت کار و مبلغ را وارد کنید تا یک متن قرارداد دورکاری آماده و قابل کپی برایتان ساخته شود.
بیشتر اختلافهای دورکاری از “حرفای مبهم و شفاهی” میاد.
این ابزار کمک میکند قبل از شروع کار، حداقلهای موارد ضروری را روشن کنید!
ابزار تولید متن «قرارداد دورکاری»
اطلاعات را وارد کنید تا قرارداد آماده کپی برایتان ساخته شود.
دورکاری یعنی شما کارمند هستید و کار میکنید؛ فقط محل انجام کار خانه است، نه دفتر شرکت. نه پروژهای هستید و نه فریلنسر. وظیفه دارید، پاسخگو هستید و بابت کارتان حقوق میگیرید؛ فقط شکل حضور فرق کرده است.
مشکل اصلی دورکاری در ایران خودِ دورکاری نیست، قرارداد نامشخص است. خیلیها بدون قرارداد شفاف دورکار میشوند و بعداً بر سر ساعت کار، بیمه، اضافهکاری یا قطع همکاری دچار مشکل میشوند؛ نه از سر بدخواهی، بلکه از سر ابهام.
چند نکتهی کلیدی درباره قرارداد دورکاری:
- دورکاری نوع رابطه را تغییر نمیدهد؛ فقط محل انجام کار عوض میشود
- دورکار بودن بهخودیِ خود دلیل حذف بیمه یا حقوق نیست
- ساعت کار باید مشخص باشد؛ «همیشه در دسترس بودن» قانونی نیست
- هزینههای دورکاری باید با توافق روشن شود
- قطع همکاری در دورکاری هم قاعده دارد، نه سلیقه
اگر دورکار هستید یا قرار است دورکار شوید، همین چند نکته میتواند جلوی خیلی از سوءتفاهمها و ضررها را بگیرد.
قرارداد دورکاری دقیقاً چیست؟
قرارداد دورکاری یعنی همان قرارداد کار، با یک تفاوت مهم:
کار انجام میشود، حقوق پرداخت میشود، اما محل کار خانه است.
در دورکاری، رابطهی شما با کارفرما تغییر نمیکند. شما همچنان کارمند محسوب میشوید، وظیفه دارید، پاسخگو هستید و در چارچوب مشخصی کار میکنید؛ فقط حضور فیزیکی در محل شرکت حذف شده است. به همین دلیل، دورکاری نه یک همکاری آزاد است و نه پروژهای.
نکتهای که خیلی وقتها نادیده گرفته میشود این است که دورکاری «امتیاز» نیست که هر وقت خواستند بدهند و هر وقت خواستند پس بگیرند. دورکاری فقط «شکل انجام کار» است و باید مثل هر شکل دیگری از کار، قرارداد شفاف و قابل استناد داشته باشد.
📌 اگر اصل رابطه کاری برقرار باشد، دورکاری هم مشمول قواعد قرارداد کار است.
🔗 لینک داخلی پیشنهادی: قرارداد کار چیست؟
دورکاری با فریلنسری چه تفاوتی دارد؟
بیشتر اختلافهای دورکاری در ایران از همینجا شروع میشود:
وقتی دورکاری با فریلنسری قاطی میشود.
دورکاری یعنی:
- یک کارفرما دارید
- طبق دستور و چارچوب او کار میکنید
- حقوق منظم دریافت میکنید
- اصل بر داشتن بیمه است
فریلنسری یعنی:
- پروژهمحور کار میکنید
- الزام قانونی برای بیمه وجود ندارد
- رابطه استخدامی شکل نگرفته
- آزادی عمل بیشتر، اما حمایت قانونی کمتر
📌 جملهی کلیدی که باید یادتان بماند:
اگر هر روز (یا بهطور مستمر) برای یک شرکت کار میکنید، حتی از خانه، احتمالاً دورکار هستید نه فریلنسر.
اگر در تشخیص وضعیت خودتان شک دارید، پیشنهاد میکنیم از ابزار تشخیص «دورکار یا فریلنسر» استفاده کنید که در مقالهی زیر قرار دادهایم:
🔗چطور بفهمم طبق قانون من فریلنسرم یا دورکار؟
جدول تفاوت دورکاری و فریلنسری به زبان ساده
| معیار مقایسه | دورکاری | فریلنسری |
|---|---|---|
| نوع رابطه | کارگری–کارفرمایی | پروژهای |
| تعداد کارفرما | معمولاً یک کارفرما | میتواند چند کارفرما داشته باشد |
| دستورپذیری | دارد | ندارد |
| نحوه پرداخت | حقوق منظم | بر اساس پروژه یا توافق |
| بیمه | اصل بر داشتن بیمه است | الزام قانونی ندارد |
| حمایت قانونی | بیشتر | کمتر |
آیا قرارداد دورکاری در قانون کار ایران پذیرفته شده؟
قانون کار ایران از «دورکاری» اسم نبرده، اما این بهمعنای نپذیرفتن آن نیست. قانون کار اساساً تمرکزش روی رابطه کاری است، نه روی اینکه کار دقیقاً کجا انجام میشود. این یعنی اگر رابطهی کارگری–کارفرمایی برقرار باشد، محل انجام کار (خانه، دفتر، کارگاه یا هر جای دیگر) اصل موضوع نیست.
در این صفحه چه میخوانید
در عمل، آنچه برای قانون و اداره کار اهمیت دارد این است که آیا شما برای یک کارفرما کار میکنید، دستور میگیرید و در ازای آن مزد دریافت میکنید یا نه. اگر پاسخ اینها مثبت باشد، دورکاری هم مشمول قواعد قرارداد کار میشود؛ حتی اگر اسمش در متن قانون نیامده باشد.
رویهی عملی اداره کار هم نشان میدهد که در اختلافهای مربوط به دورکاری، تصمیمگیری بر اساس «ماهیت رابطه کاری» انجام میشود، نه عنوان قرارداد. یعنی اگر ثابت شود رابطه استخدامی وجود داشته، دورکار بودن مانع مطالبه حقوق، بیمه یا پیگیری قانونی نیست.
📌 نکته مهم: نداشتن عنوان «دورکاری» در قانون کار بههیچوجه بهمعنای بیقانون بودن آن نیست؛ قانون به کار نگاه میکند، نه به نشانی محل انجام آن.
اگر میخواهید جزئیات حقوقی این موضوع را کاملتر بدانید، میتوانید راهنمای جامع زیر را هم ببینید:
🔗 لینک داخلی: دورکاری در قانون کار | حقوق، بیمه و قرارداد دورکاران به زبان ساده
قرارداد دورکاری چه زمانی شکل میگیرد؟
خیلیها فکر میکنند تا زمانی که قراردادی امضا نشده، هیچ تعهد و حقی هم وجود ندارد؛ مخصوصاً در دورکاری. اما واقعیت بازار کار ایران این است که قرارداد همیشه روی کاغذ شروع نمیشود؛ گاهی در عمل شکل میگیرد.
اگر شما برای یک مجموعه یا شخص:
- کار مشخصی انجام میدهید
- در ازای آن حقوق یا دستمزد میگیرید
- و طبق خواست و دستور او کار میکنید
در عمل، رابطه کاری شکل گرفته است؛ حتی اگر هیچ قراردادی امضا نشده باشد و حتی اگر همکاری از خانه انجام شود.
در چنین شرایطی، قانون و اداره کار به این نگاه نمیکنند که «برگهای امضا شده یا نه»، بلکه بررسی میکنند ماهیت رابطه چه بوده. پیامها، ایمیلها، واریز حقوق، گزارش کار، حضور در جلسات آنلاین یا حتی شهادت همکاران میتواند نشان دهد که قرارداد کاری (از جمله دورکاری) وجود داشته است.
📌 نکته مهم: نبودن امضا بهمعنای نبودن حق نیست؛ اما نداشتن قرارداد مکتوب، اثبات حق را سختتر میکند. به همین دلیل است که در دورکاری، شفافنویسی و ثبت توافقها حتی ساده خیلی مهمتر از کار حضوری است.
در ادامه مقاله میبینیم چه چیزهایی حتماً باید مکتوب شود تا اگر روزی اختلافی پیش آمد، دستتان خالی نماند.
اجزای حیاتی یک قرارداد دورکاری استاندارد
قرارداد دورکاری اگرچه از نظر ظاهر ساده به نظر میرسد، اما در عمل اگر چند موضوع کلیدی در آن شفاف نباشد، خیلی زود باعث اختلاف میشود. تجربه بازار کار ایران نشان میدهد اغلب مشکلات دورکاری نه بهخاطر نیت بد طرفین، بلکه بهخاطر نگفتهها و نانوشتههاست.
بهجای پراکندهگویی، بهتر است قرارداد دورکاری را مثل یک «نقشه راه» ببینید:
چه کسی؟ چه کاری؟ چه زمانی؟ با چه دستمزدی؟ با چه مسئولیتهایی؟ و اگر همکاری تمام شد، چگونه؟
در جدول زیر، مهمترین اجزای یک قرارداد دورکاری استاندارد را بهصورت خلاصه و کاربردی میبینید:
اجزای اصلی قرارداد دورکاری
| بخش قرارداد | چرا مهم است؟ | نکته عملی برای ایران |
|---|---|---|
| مشخصات طرفین | مشخص میکند دقیقاً چه کسی مسئول چیست | اطلاعات تماس معتبر خیلی مهمتر از آدرس فیزیکی است |
| شرح وظایف | جلوی توقعات نامحدود را میگیرد | وظایف مبهم، بزرگترین آفت دورکاریاند |
| ساعات کار و دسترسپذیری | مرز کار و زندگی را حفظ میکند | ساعت کاری ≠ آنلاین بودن دائمی |
| حقوق و زمان پرداخت | اصلیترین دغدغه دورکار | تاریخ پرداخت را حتماً بنویسید |
| بیمه | پشتوانه امنیت شغلی | دورکاری دلیل حذف بیمه نیست |
| تجهیزات و هزینهها | منبع اختلافهای پنهان | اگر پوشش داده نمیشود، شفاف نوشته شود |
| ارزیابی عملکرد | معیار قضاوت را مشخص میکند | خروجی مهمتر از حضور آنلاین است |
| محرمانگی اطلاعات | حفاظت از دادههای شرکت | تعهد دوطرفه باشد، نه یکطرفه |
| شرایط فسخ | پایان همکاری بدون تنش | مهلت اعلام فسخ را مشخص کنید |
📌 نکته:
در بازار کار ایران ممکن است همه این موارد «ایدهآل» اجرا نشوند، اما شفافبودن حتی روی حداقلها، بهتر از سکوت است.
در ادامه مقاله میبینیم کدام اشتباهات در قراردادهای دورکاری بیشترین دردسر را ساختهاند و چطور میشود از آنها دوری کرد، بدون اینکه همکاری به بنبست بخورد.
اشتباهات رایج در قراردادهای دورکاری ایران
بیشتر مشکلات دورکاری از جایی شروع میشود که همکاری «غیررسمی» آغاز میشود و بعد، ناگهان رسمی میشود؛ بدون اینکه چیزی اصلاح شده باشد. بسیاری از دورکارها نه از سر بیدقتی، بلکه بهخاطر ترس از ازدستدادن کار، وارد توافقهایی میشوند که بعداً به ضررشان تمام میشود.
یکی از رایجترین اشتباهها قرارداد شفاهی است؛ مخصوصاً وقتی همهچیز در پیامرسانها جلو میرود و هیچچیز جمعبندی نمیشود. اشتباه بعدی جملهی آشنای «فعلاً دورکاری، بعداً قرارداد» است؛ بعدایی که معمولاً هرگز نمیرسد و وقتی اختلاف پیش میآید، دست کارمند خالی است.
مشخص نبودن ساعت پاسخگویی هم دردسر بزرگی است. خیلی از دورکارها عملاً همیشه در دسترساند، چون هیچ مرزی روی کاغذ وجود ندارد. از طرف دیگر، انتقال هزینهها به کارمند—مثل اینترنت، برق یا تجهیزات—بدون هیچ توافقی، یکی از اختلافهای خاموش اما فرساینده است.
و شاید مهمترین اشتباه: حذف بیمه به بهانه دورکاری. دورکار بودن نه از نظر قانون و نه از نظر منطق، دلیل حذف بیمه نیست؛ اما چون در قرارداد نوشته نمیشود، خیلیها ناخواسته این حق را از دست میدهند.
📌 اگر قرار است کوتاه بیایید، آگاهانه کوتاه بیایید؛ نه از سر ابهام.
آیا دورکار باید بیمه شود؟
پاسخ کوتاه و شفاف این است: بله، اصل قانونی بر بیمهشدن دورکار است. اگر رابطهی کارگری–کارفرمایی وجود دارد، محل انجام کار (خانه یا دفتر) تغییری در این اصل ایجاد نمیکند.
البته در عمل، استثناهایی دیده میشود؛ مثلاً وقتی همکاری واقعاً پروژهای است یا طرفین عمداً رابطه را فریلنسری تعریف کردهاند. در بعضی موارد هم کارفرما بهدلیل نبود قرارداد شفاف یا بهخاطر کاهش هزینهها، بیمه را رد نمیکند نه لزوماً به این دلیل که قانونی نیست.
آنچه مهم است این است که اگر بیمه رد نمیشود، باید دلیلش شفاف و مکتوب باشد. سکوت یا ابهام، معمولاً به ضرر دورکار تمام میشود. به همین دلیل، موضوع بیمه در دورکاری آنقدر مهم است که ارزش یک راهنمای جداگانه را دارد.
