مرخصی ازدواج یکی از حقوق قانونی کارگران است، اما خیلیها یا از آن خبر ندارند یا تصور میکنند گرفتنش دردسر دارد و به ضررشان تمام میشود. واقعیت این است که اگر مشمول قانون کار باشید، ازدواج شما حق مرخصی دارد؛ نه لطف است و نه امتیاز ویژه.
در این صفحه چه میخوانید
طبق قانون، کارگر در زمان ازدواج میتواند چند روز مرخصی با حقوق بگیرد و این مرخصی از سهم مرخصی استحقاقی کم نمیشود. مهم نیست قرارداد شما دائم است یا موقت؛ اگر رابطه کاری برقرار است، این حق هم وجود دارد.
خلاصه خیلی سریع آنچه باید بدانید:
- مرخصی ازدواج با حقوق است
- تعداد روز آن مشخص و قانونی است
- به قرارداد دائم و موقت تعلق میگیرد
- قابل حذف یا جایگزینی با مرخصی استحقاقی نیست
اگر نمیدانید مرخصی ازدواج دقیقاً چند روز است، چه زمانی میتوانید از آن استفاده کنید و اگر کارفرما مخالفت کرد چه راهی دارید، در ادامه خیلی ساده و بدون پیچیدگی حقوقی توضیح دادهایم.
مرخصی ازدواج در قانون کار ایران
طبق قانون کار ایران، مرخصی ازدواج یکی از مرخصیهای با حقوق محسوب میشود و برای کارگرانی که مشمول قانون کار هستند، بهصورت صریح به رسمیت شناخته شده است. این مرخصی ارتباطی به نوع قرارداد ندارد؛ چه قرارداد دائم داشته باشید، چه موقت یا حتی کوتاهمدت، اصل بر وجود رابطه کاری است.
تعداد مرخصی ازدواج در قانون کار ۳ روز کاری تعیین شده است. این ۳ روز، جدا از مرخصی استحقاقی سالانه است و نباید از سهم مرخصیهای معمول شما کم شود. به بیان ساده، کارفرما حق ندارد بگوید این مرخصی از مرخصیهای سالانهتان حساب میشود.
مرخصی ازدواج با حقوق کامل پرداخت میشود. یعنی در این مدت، حقوق و مزایای شما باید مثل روزهای عادی کاری محاسبه و پرداخت شود و غیبت محسوب نمیشود.
از نظر دفعات استفاده، مرخصی ازدواج فقط یکبار در طول اشتغال به هر فرد تعلق میگیرد؛ یعنی به مناسبت اولین ازدواج قانونی. در صورت ازدواج مجدد، قانون کار الزام جدیدی برای اعطای مرخصی ازدواج پیشبینی نکرده است.
📌 نکته مهم: مرخصی ازدواج «حق قانونی» است، نه لطف کارفرما؛ و قابل حذف، جابهجایی یا جایگزینی با مرخصی استحقاقی نیست.
مرخصی ازدواج به چه کسانی تعلق میگیرد؟
مرخصی ازدواج مخصوص «نوع خاصی از قرارداد» نیست؛ ملاک اصلی، شمول قانون کار و وجود رابطه کاری است. اگر شما بهعنوان کارگر یا کارمند مشمول قانون کار شناخته شوید، اصل بر این است که این حق شامل حالتان میشود.
در قدم اول، تمام کارگران مشمول قانون کار—چه در بخش خصوصی، چه کارگاههای کوچک یا شرکتهای بزرگ—در صورت ازدواج، حق استفاده از مرخصی ازدواج را دارند. فرقی نمیکند تازه استخدام شده باشید یا چند سال سابقه داشته باشید.
از نظر نوع قرارداد، قرارداد دائم و قرارداد موقت هیچ تفاوتی ندارند. کارفرما نمیتواند به بهانه موقت بودن قرارداد، مرخصی ازدواج را حذف کند یا به تعویق بیندازد. این حق، وابسته به مدت قرارداد نیست.
در مورد کار پارهوقت هم اگر رابطه کاری رسمی وجود داشته باشد و شما مشمول قانون کار باشید، اصل بر تعلق مرخصی ازدواج است؛ هرچند در عمل، گاهی اجرای آن با چالشهایی روبهرو میشود و نیاز به توافق یا پیگیری دارد.
☝️اما نکته مهم درباره کارگران روزمزد یا بدون قرارداد اینجاست: اگر رابطه کاری شما ثبت نشده، بیمه ندارید یا عملاً هیچ سندی از اشتغالتان وجود ندارد، مطالبه مرخصی ازدواج در عمل بسیار دشوار میشود. نه به این دلیل که قانون حق را به شما نداده، بلکه چون اثبات رابطه کاری سخت است. به همین خاطر، داشتن حتی حداقل مدرک همکاری (قرارداد ساده، بیمه، پیامهای کاری) میتواند در چنین مواقعی تعیینکننده باشد.
📌 خلاصه ماجرا: مرخصی ازدواج به «کارگر بودن» تعلق میگیرد، نه به عنوان شغلی یا نوع قرارداد؛ اما هرچه رابطه کاری شفافتر باشد، استفاده از این حق هم سادهتر و کمدردسرتر خواهد بود.
چه زمانی میتوان از مرخصی ازدواج استفاده کرد؟
این یکی از پرتکرارترین سؤالهاست، چون خیلیها دقیقاً در زمان عقد یا بلافاصله بعد از آن، امکان استفاده از مرخصی را ندارند.
📌اول از همه یک نکته مهم: قانون کار الزام نکرده که مرخصی ازدواج دقیقاً همزمان با تاریخ عقد استفاده شود. یعنی اگر روز عقد سرِ کار بودهاید یا شرایط استفاده از مرخصی را نداشتهاید، حق شما از بین نمیرود.
در عمل، امکان استفاده از مرخصی ازدواج با فاصله زمانی وجود دارد؛ به شرطی که عرف منطقی و توافق با کارفرما رعایت شود. خیلی از کارگران این مرخصی را چند روز یا حتی چند هفته بعد از عقد استفاده میکنند، مثلاً همزمان با شروع زندگی مشترک یا انجام کارهای اداری ازدواج.
نکته کلیدی اینجاست که زمان استفاده معمولاً با توافق کارفرما تعیین میشود. اگرچه مرخصی ازدواج «حق قانونی» است، اما زمانبندی آن اغلب با توجه به شرایط کاری، برنامه شرکت و جایگزینی نیرو مشخص میشود. هرچه زودتر موضوع را شفاف و محترمانه مطرح کنید، احتمال همکاری بیشتر میشود.
📌مرخصی ازدواج تاریخ مصرف سفتوسخت ندارد، اما بهتر است بدون تأخیر غیرمنطقی و با هماهنگی کارفرما استفاده شود تا هم حق شما حفظ شود و هم رابطه کاری آسیب نبیند.
اگر کارفرما مرخصی ازدواج نداد چه میشود؟
اول باید صادقانه بگوییم: ندادن مرخصی ازدواج، در صورتی که شرایط قانونی آن وجود داشته باشد، تخلف محسوب میشود. چون مرخصی ازدواج جزو حقوق پیشبینیشده در قانون کار است، نه یک امتیاز اختیاری.
اما در دنیای واقعی، قبل از هر واکنش حقوقی، معمولاً راهحلهای سادهتر و کمهزینهتری وجود دارد. در بسیاری از موارد، مخالفت کارفرما از ناآگاهی، فشار کاری یا سوءتفاهم درباره زمان استفاده از مرخصی ناشی میشود، نه لزوماً قصد تضییع حق. در بسیاری از موارد، یک گفتوگوی ساده مسئله را حل میکند.
اگر با وجود اینها همچنان مرخصی داده نشد، امکان پیگیری از طریق اداره کار وجود دارد؛ اما معمولاً این مسیر زمانی توصیه میشود که راههای گفتوگو و توافق به نتیجه نرسیده باشد.
📌 نکته مهم: درگیری حقوقی همیشه آخرین گزینه است.
اشتباهات رایج درباره مرخصی ازدواج
بیشتر سوءتفاهمها درباره مرخصی ازدواج از ناآگاهی میآید، نه پیچیدگی قانون. رایجترین اشتباهها اینهاست:
خیلیها فکر میکنند مرخصی ازدواج بدون حقوق است، در حالی که این مرخصی با حقوق پرداخت میشود.
بعضی تصور میکنند فقط کارگران با قرارداد دائم شامل آن میشوند، اما قرارداد موقت هم مانع استفاده از این حق نیست.
و مهمتر از همه، بعضی کارگران فقط بهخاطر ندانستن قانون، کلاً از مرخصی ازدواجشان استفاده نمیکنند و این حق عملاً از دست میرود.
📌 دانستن همین چند نکته ساده، جلوی از دست رفتن یک حق قانونی را میگیرد.
و در آخر:
ازدواج فقط یک اتفاق شخصی نیست؛ شروع یک مرحله تازه از زندگی است. قانون کار هم این را به رسمیت شناخته و با مرخصی ازدواج، فرصتی کوتاه اما مهم برای آرامش و شروع این مسیر در نظر گرفته است.
اگر از حق خود آگاه باشید، هم با خیال راحتتری ازدواج میکنید و هم از حاشیههای کاری دور میمانید.
💚 برای همه زوجهایی که در آستانه شروع زندگی مشترک هستند، آرزوی آرامش، خوشبختی و روزهای روشن داریم.💒
اگر دوست دارید درباره سایر مرخصیهای قانونی هم آگاهانهتر تصمیم بگیرید، این راهنماها میتواند برایتان مفید باشد:
گاهی دانستن یک حق ساده، خیال آدم را خیلی راحتتر میکند.
